Skutki globalnego ocieplenia. Zmiany klimatyczne cz. IV


Zmiany klimatyczne, cz. IV

    Jak globalne ocieplenie może wpłynąć na zdrowie człowieka? Fale upałów, które mogą występować coraz częściej i z coraz większym natężeniem, pociągną za sobą zwiększenie częstości występowania przypadków udarów słonecznych, a nawet zgonów, zwłaszcza wśród osób starszych i chorych.
   Z uwagi na wzrost częstości występowania ekstremalnych zjawisk pogodowych może zwiększyć się liczba ofiar burz i powodzi. 



Efekt cieplarniany
, o którym mowa była w ubiegłym miesiącu, pociąga za sobą różnorodne skutki dla całej planety. Do najważniejszych z nich należą: zmiany poziomu mórz i oceanów, zmiany klimatyczne oraz będące ich konsekwencją zmiany w przyrodzie i życiu człowieka.

    Zmiany poziomu światowego oceanu nie są zjawiskiem nowym - w poprzednich epokach geologicznych występowały wielokrotnie. Podczas ostatniej epoki lodowcowej poziom morza był znacznie niższy niż dziś, gdyż ogromne ilości wody były zamarznięte i zmagazynowane na lądzie. Dane geologiczne dowodzą, że na przestrzeni ostatnich kilku tysięcy lat poziom oceanów stale się podnosił, przy czym przez ponad 3000 lat proces podnoszenia się poziomu morza przebiegał bardzo powoli: 0,1-0,2 mm rocznie, natomiast w XX wieku tempo wzrostu znacznie się zwiększyło i obecnie wynosi 1 -2  mm na rok.
   Dwa czynniki związane z globalnym ociepleniem stanowią przyczynę podnoszenia się poziomu mórz i oceanów: topnienie lodowców oraz wzrost objętości wody pod wpływem wzrostu jej temperatury.

   Podejmowane są próby prognozowania, w jakim tempie poziom oceanów może podnosić się w XXI w., prognozy te jednak są bardzo niepewne, gdyż brak jest wystarczająco długich serii pomiarowych, z różnych części świata, które posłużyłyby do weryfikacji modeli. Przypuszcza się, że poziom wody w oceanach do końca XXI wieku podniesie się o około 11 do 77 cm.
   Biorąc pod uwagę, że wzrost poziomu morza o 1 cm powoduje utratę pasa wybrzeża o szerokości około 1 m, nie są to prognozy optymistyczne. Pamiętać należy, że to właśnie na wybrzeżach mórz i oceanów mieszka obecnie większość ludności świata. W samym Bangladeszu tereny położone na wysokości do 1 m n.p.m. zamieszkuje ponad 17 milionów ludzi.
   Ponieważ jednym z ważniejszych czynników kształtujących klimat globalny są temperatury powietrza, należy spodziewać się, że globalne ocieplenie pociągnie za sobą daleko posunięte zmiany warunków klimatycznych. Cieplejsza atmosfera to zwiększone parowanie wody, a co za tym idzie tworzenie chmur deszczowych i wzrost ilości opadów, zmiana kierunków wiatrów, a także prądów oceanicznych. Zmiany te nie nastąpią jednak równomiernie na całej planecie, gdyż na jednych obszarach pojawią się opady o niespotykanym natężeniu, na innych możemy spodziewać się suszy. Nierównomierne będą prawdopodobnie również zmiany w temperaturze, jedne obszary ulegną ociepleniu, a na innych może dojść do ochłodzenia.

   Wraz ze zmianami w klimacie całych regionów kuli ziemskiej zmianie ulegnie rozmieszczenie najlepszych obszarów rolniczych. Skutki mogą być katastrofalne, zwłaszcza dla krajów Trzeciego Świata.

   Zmiany w klimacie wpłyną także na warunki życia zwierząt i roślin, zarówno jeśli chodzi o pojedyncze gatunki, jak i o całe ekosystemy. Wiele gatunków nie przetrwa, jeśli ich środowisko stanie się bardziej suche, chłodniejsze, wilgotniejsze lub cieplejsze. Niektóre będą migrować do nowych miejsc, inne mogą wyginąć. W Europie zjawiska te już zaobserwowano. W ciągu ostatnich 30 lat niektóre gatunki ptaków i motyli poszerzyły zasięg występowania, na wiosnę wypuszczanie pąków i kwitnięcie roślin następuje coraz wcześniej, podobnie rzecz się ma z wiosenną migracją ptaków i składaniem jaj.

   Jak globalne ocieplenie może w takim razie wpłynąć na zdrowie człowieka? Fale upałów, które mogą występować coraz częściej i z coraz większym natężeniem pociągną za sobą zwiększenie częstości występowania przypadków udarów słonecznych, a nawet zgonów, zwłaszcza wśród osób starszych i chorych. Poniekąd zrekompensują to łagodniejsze zimy, gdyż mniej ludzi umierać będzie z zimna. Z uwagi na wzrost częstości występowania ekstremalnych zjawisk pogodowych może zwiększyć się liczba ofiar burz i powodzi.
   Największe zagrożenie wiąże się jednak z faktem, że cieplejszy klimat sprzyja rozprzestrzenianiu się chorób roznoszonych przez komary, roztocza, kleszcze, ślimaki, skorupiaki i inne zwierzęta. Przykładem takich chorób, które już obecnie zbierają wysokie żniwo, są: gorączka Denga, żółta gorączka i malaria. Ta ostatnia zabija obecnie, głównie w Afryce, od jednego do trzech milionów osób rocznie, a ofiarami w większości są dzieci.

   Gromadzeniem i przekazywaniem wiedzy dotyczącej zmian klimatu zajmuje się Międzyrządowy Zespół do Spraw Zmian Klimatu (ang. Intergovernmental Panel on Climate Change, IPCC). Jest to międzynarodowa organizacja naukowa, składająca się z naukowców i przedstawicieli rządów. Mniej więcej co pięć lat IPCC wydaje raport podsumowujący prace prowadzone w kilku jego grupach roboczych. Trzeci, i jak dotąd najświeższy raport (tzw. TAR), został opublikowany w 2001 r.
Poniżej przedstawiono pokrótce prognozy zawarte w tym raporcie w odniesieniu do poszczególnych kontynentów.

Afryka

   Afryka jest kontynentem bardzo narażonym na niekorzystne skutki zmian klimatu, głównie dlatego, że większa część jej ludności utrzymuje się z rolnictwa. Spodziewane zmniejszenie plonów doprowadzi do niedoborów żywności, zwłaszcza w państwach o słabo rozwiniętym imporcie. Z powodu mniejszych opadów pustynnienie będzie postępowało szybciej niż obecnie, zwłaszcza w południowej, północnej i zachodniej części kontynentu. W rzekach w północnych i południowych krajach Afryki będzie płynąć mniej wody niż obecnie.
   Ponadto częstsze susze, powodzie i inne ekstremalne zjawiska meteorologiczne odbiją się negatywnie na dostępie ludności do pożywienia i wody. Zwiększenie ilości zachorowań na malarię i inne przenoszone przez owady choroby przyczyni się dodatkowo do pogorszenia stanu zdrowia ludności i wzrostu śmiertelności.
    Wzrost poziomu morza spowoduje częstsze powodzie i większą erozję na wybrzeżach. Wiele gatunków roślin i zwierząt wyginie, co z kolei wywoła negatywne skutki dla rolnictwa i turystyki.
   Słabo rozwinięta gospodarka utrudni adaptację do zmian klimatu, a pogorszenie infrastruktury i stanu zdrowia mieszkańców dodatkowo opóźni rozwój Afryki.

Azja

   Zagrożenie skutkami zmian klimatu poszczególnych krajów Azji jest bardzo zróżnicowane. Kraje biedne są bardzo zagrożone i będą mieć trudności z dostosowaniem się do nowej sytuacji, podczas gdy kraje bogate nie są zbyt zagrożone i przystosują się z łatwością. W najgorszej sytuacji znajdą się obszary nadbrzeżne, zwłaszcza w strefie tropikalnej, zamieszkałe przez dziesiątki milionów ludzi. Podniesienie się poziomu morza, pogorszenie dostępności wody, wzrost liczby owadów przenoszących choroby oraz coraz większa gwałtowność cyklonów tropikalnych mogą zmienić je w obszary nie nadające się do zamieszkania.
   Podniesienie się poziomu morza dotknie także ekosystemy przybrzeżne, zwłaszcza zarośla mangrowe i rafy koralowe. Wzrośnie prawdopodobieństwo szybkiego wyginięcia niektórych gatunków zwierząt i roślin.
    Z punktu widzenia ekonomii, poważne straty mogą wiązać się ze znacznym ograniczeniem turystyki w krajach obecnie chętnie odwiedzanych. Na obszarach międzyzwrotnikowych zmniejszy się również produkcja rolnicza i rybołówstwo, ale na obszarach położonych bardziej na północ plony wzrosną.

Australia i Nowa Zelandia

   Z uwagi na wysoki poziom rozwoju Australia i Nowa Zelandia mają duże możliwości adaptacyjne do skutków zmian klimatu i dlatego są nimi mniej zagrożone, wyjątkiem jednak jest społeczność Aborygenów.
   Częstsze susze sprawią, że dostęp do wody stanie się istotną kwestią, a także zwiększy się liczba pożarów lasów. Niektóre gatunki, będą zagrożone i staną w obliczu wyginięcia. Dotyczy to zwłaszcza ekosystemów raf koralowych. Zwiększona częstotliwość występowania i gwałtowność cyklonów tropikalnych przyniesie ryzyko utraty życia ludzkiego i strat ekonomicznych, oraz zagłady całych ekosystemów wskutek częstych powodzi, sztormów i silnych wiatrów.

Europa

   Europa ma stosunkowo duże możliwości dostosowywania się do skutków zmian klimatu. Najbardziej narażonymi na negatywne skutki zmian obszarami są Europa Południowa oraz tereny okołobiegunowe.
   W związku ze zmniejszeniem się ilości opadów w regionach południowych, staną się one bardziej narażone na suszę. Wpłynie to negatywnie na rolnictwo na tych obszarach.
Na północy Europy wzrośnie ilość opadów, zwiększy się też niebezpieczeństwo wystąpienia powodzi. Na powodzie narażone też będą regiony położone na wybrzeżach.
Granice i zasięgi biologiczne, np. górna granica lasu, przesuną się ku północy lub wyżej, lodowce górskie ulegną znacznemu zmniejszeniu, a w wielu miejscach zaniknie wieloletnia zmarzlina. Niektóre gatunki utracą swoje nisze ekologiczne i może im zagrozić wyginięcie.
   Wzrost temperatury na południu kontynentu może spowodować spadek zainteresowania turystycznego tymi obszarami. Paradoksalnie, to samo spotkać może kurorty zimowe z uwagi na brak śniegu.

Ameryka Południowa

   Ameryka Południowa jest bardzo narażona na negatywne skutki zmian klimatu i ma małe możliwości adaptacyjne.
Wzrośnie zagrożenie zjawiskami ekstremalnymi: powodziami, suszami, cyklonami tropikalnymi. Zanikanie lodowców na obszarach górskich i podbiegunowych spowoduje ograniczenie dostępu do wody na terenach, gdzie są one istotnym jej źródłem. Pogorszenie jakości wody pitnej będzie również skutkiem powodzi.
   Rolnictwo będzie musiało się liczyć ze zmniejszeniem plonów, co w niektórych regionach będzie oznaczać załamanie gospodarcze.
   Choroby przenoszone przez owady zwiększą zasięg występowania i będą występować także na terenach położonych bliżej biegunów i na większej wysokości w górach. Coraz więcej ludzi będzie zagrożonych takimi chorobami jak malaria, gorączka tropikalna i cholera.

Ameryka Północna

   Kontynent ten ma stosunkowo duże możliwości adaptacyjne i w związku z tym generalnie jest mało zagrożony negatywnymi skutkami zmian klimatu. Zmniejszy się jednak różnorodność biologiczna, a podniesienie poziomu morza spowoduje zwiększoną erozję wybrzeży, utratę terenów bagiennych oraz więcej sztormów, zwłaszcza na Florydzie oraz wzdłuż wybrzeża Atlantyku na terenie Stanów Zjednoczonych. Zagrożone również będą niektóre unikalne ekosystemy położone na dalekiej północy, jak na przykład prerie, bagna i tundra oraz ekosystemy wodne.
   Prawdopodobnie zwiększy się ilość chorób oraz zgonów z powodu złej jakości powietrza oraz upałów, a także chorób przenoszonych przez owady (włączając malarię i gorączkę tropikalną).

Obszary okołobiegunowe

   Środowisko naturalne regionów okołobiegunowych jest bardzo wrażliwe na zmiany klimatu. Również niektórzy rdzenni mieszkańcy tych obszarów są bardzo narażeni na zmiany i mają małe możliwości adaptacji. Równocześnie zmiany klimatu na terenach okołobiegunowych będą najbardziej dramatyczne i nastąpią najszybciej. Niektóre z tych zmian, jak zmniejszona grubość lodu, tajanie wiecznych zmarzlin, erozja wybrzeża, zmiany w pokrywie lodowej, zmiana w rozmieszczeniu różnych gatunków zostały już zaobserwowane.
   Lód w Arktyce będzie topniał szybciej niż gdzie indziej, ponieważ leży na wodzie, skutkiem czego może zniknąć całkowicie i to w bardzo krótkim czasie. Nie jest wykluczone, że Biegun Północny będzie odmarzał na okres lata jeszcze pod koniec tego stulecia. Będzie to miało bardzo negatywny wpływ na różnorodność biologiczną, a jedyną korzyścią będzie skrócenie drogi morskiej z Europy do Japonii.

Państwa położone na wyspach

   Państwa położone na wyspach są bardzo narażone i mają małe możliwości adaptacyjne.
   Podniesienie poziomu morza spowoduje liczne zniszczenia, włączając erozje wybrzeża, utratę obszarów lądowych, zwiększoną częstość sztormów i wzrost zasolenia wody pitnej wskutek wdzierania się i przesiąkania wód słonych w głąb lądu. Przystosowanie się do takich warunków będzie wymagać pokaźnych środków finansowych.
   Osłabienie ekosystemów nadbrzeżnych zagrozi rybołówstwu, pogorszy bezpieczeństwo żywnościowe krajów i będzie miało zły wpływ na gospodarkę. Rolnictwo ucierpi na utracie ziemi rolnej oraz jej zwiększonym zasoleniu. Turystyka, która jest najważniejszą gałęzią gospodarki dla wielu krajów wyspiarskich, także ulegnie ograniczeniu, gdy tylko zmiany klimatu zaczną być wyraźnie odczuwalne.

   Jak wynika z powyższej analizy, kraje biedne ucierpią najbardziej z powodu zmian klimatu, i to pod każdym względem. Kraje bogatsze, bardziej uprzemysłowione, również będą zmagać się z poważnymi i niekorzystnymi skutkami tych zmian, ale ich możliwości w zakresie przystosowania się i łagodzenia skutków szkód są znacznie większe. Tak więc zmiany klimatu mogą spotęgować problemy związane z biedą i powiększyć przepaść pomiędzy najbogatszymi i najbiedniejszymi państwami świata.


----
Źródło:
http://www.atmosphere.mpg.de/enid/2lt.html


Odcinek poprzedni: Efekt cieplarniany
Odcinak następny: Czarny scenariusz Pentagonu

 

Komentarze (3)

Zapisz się do RRS feed tego komentarza

Pokaz/Ukryj Komentarze

Napisz Komentarz

mniejsze | większe

Powered by Azrul's Jom Comment for Joomla!
busy
 
}

info dla autorów

Szanowny Autorze, zapraszamy do współpracy z magazynem pinezka.pl. 
> Tutaj znajdziesz informację < dotyczącą warunków publikacji tekstów oraz współpracy z nami. 

Info i kontakt


 

Kontakt:  
{
logowanie dostępne tylko dla członków redakcji Pinezka.pl