Przeszłość (nie)wygasła

Biblionezka

Zdzisław Zblewski
Abecadło PeeReLu
Wydawnictwo Znak, Kraków 2008

   45 lat to krótki czas, jeśli spojrzeć nań z perspektywy procesów historycznych. 45 lat – bo tyle właśnie trwały rządy komunistów w powojennej Polsce – wystarczyło jednak, aby na zawsze zmienić oblicze sceny politycznej państwa oraz wycisnąć piętno na jego społeczeństwie, kulturze i gospodarce. Uważa się, że ta "niewygasła przeszłość", jak określa epokę PRL-u historyk Henryk Wereszycki, stanowi wręcz klucz do zrozumienia polskich realiów po roku 1989.

   Abecadło PeeReLu, którego pierwsze wydanie ukazało się pod tytułem Leksykon PRL-u, to zbiór 240 alfabetycznie ułożonych haseł dotyczących rzeczywistości Polski Ludowej. Wybór haseł jest subiektywny – autor zamieścił w przewodniku opisy tych zjawisk, wydarzeń i pojęć, które w jego przekonaniu najlepiej charakteryzują minioną epokę. Leksykon ten nie stanowi zatem wyczerpującego kompendium wiedzy na temat okresu PRL-u, co zresztą podkreśla we wstępie sam autor. Niemniej jego zakres tematyczny jest na tyle szeroki, aby mógł przybliżyć dzisiejszemu czytelnikowi obraz życia codziennego ówczesnej epoki.
   Przewodnik Zblewskiego prezentuje język nie tylko aparatu władzy (opozycja konstruktywna, centralizm demokratyczny, uterenowienie) i PRL-owskiej propagandy (bananowa młodzież, bumelant, gospodarska wizyta), ale też i opozycji (gnidologia, lola, polewaczka). Pojęcia z dziedziny gospodarki (sklepy specjalne, dni bezmięsne, kartka żywnościowa) przeplatają się z wyrażeniami pochodzącymi z dziedziny kultury (pisać machejkiem, literatura womitalna, półkownik), mody (plereza, zamszaki) czy też sfery społecznej (bezecni, wdechowiec). Poszczególne hasła łączą się ze sobą za pomocą odsyłaczy; większość z nich opatrzona jest także komentarzem bibliograficznym. Autor opisuje absurdalnie brzmiące dziś zjawiska klarownym językiem, nie rzadko dostarczając czytelnikowi szerszego punktu odniesienia . Oto, co kryje się na przykład pod hasłem " pieczywo rotacyjne": nieświeży chleb, który pojawiał się w sprzedaży pod koniec tygodnia, kiedy klienci kupowali większe ilości pieczywa przed zbliżającym się weekendem. Państwowe piekarnie reagowały na ów zwiększony popyt w sposób iście socjalistyczny, już bowiem kilka dni wcześniej przystępowały do wypieku zapasów chleba, który odczekawszy swoje w piekarnianym magazynie, docierał do sklepów jako "pieczywo rotacyjne". Podobnie jak słynny, powtarzający sie co roku w czasie żniw brak sznurka do snopowiązałek, również nieświeży chleb stał się przedmiotem wielu tzw. artykułów interwencyjnych, publikowanych, bez większego zresztą skutku, w prasie PRL-owskiej (...).

   Niewątpliwym atutem przewodnika są zawarte w nim ilustracje. Pochodzące z prywatnych kolekcji fotografie, okolicznościowe znaczki i karty pocztowe, propagandowe plakaty oraz opozycyjna bibuła fantastycznie obrazują opisywane przez autora zjawiska, pojęcia i wydarzenia, dostarczając przy okazji sporej dawki humoru. Całość uzupełnia znajdujące się na końcu książki kalendarium PRL-u. Obejmuje ono przegląd najważniejszych wydarzeń ze sceny politycznej, mających miejsce pomiędzy 22 lipca 1944 a 4 czerwca 1989 roku.

   Abecadło PeeReLu miało być w założeniu książką dla całej rodziny. Tak rzeczywiście jest. Po przewodnik Zblewskiego z pewnością sięgną ci, którzy realia minionej epoki nadal żywo mają w pamięci, ponieważ Polski Ludowej doświadczyli na własnej skórze. Leksykon ten jest niezmiernie przydatny także dla młodego pokolenia Polaków, zwłaszcza tych urodzonych po 1989 roku, którzy słowa "komunizm" czy "PRL" znają jedynie z lekcji historii oraz wspomnień rodziców i dziadków.
   W szczególności może okazać się on lekturą obowiązkową dla wszystkich tych, których wyobrażenia na temat okresu Polski Ludowej świetnie podsumowuje niniejszy dowcip: W życiu nie uwierzę, że za komuny na półkach był tylko ocet i olej. Może w jakichś małych sklepach, ale w Carrefourze?


Komentarze (0)

Zapisz się do RRS feed tego komentarza

Pokaz/Ukryj Komentarze

Napisz Komentarz

mniejsze | większe

Powered by Azrul's Jom Comment for Joomla!
busy
 
}

info dla autorów

Szanowny Autorze, zapraszamy do współpracy z magazynem pinezka.pl. 
> Tutaj znajdziesz informację < dotyczącą warunków publikacji tekstów oraz współpracy z nami. 

Info i kontakt


 

Kontakt:  
{
logowanie dostępne tylko dla członków redakcji Pinezka.pl