Wspomnienia dziadka Ignacego - część I

Spis treści
Wspomnienia dziadka Ignacego - część I
Page 2
Page 3
Page 4
Wszystkie strony

CZĘŚĆ PIERWSZA
WESOŁA

Wesoła jest miejscowością położoną na Pogórzu Dynowskim. Rzeźba Pogórza Dynowskiego jest uwarunkowana charakterystyczną budową geologiczną. Grzbiety płaskowyżu zostały pocięte licznymi potokami spływającymi do Sanu. Rzeźbę terenu Wesołej kształtowała rzeczka Baryczka, wypływająca w odległości około 8 kilometrów na zachód jako strumyk. Przepływa ona przez Barycz i Wesołą a w Nozdrzcu już jako rzeka wpływa do Sanu. Przez wieki Baryczka i jej dopływy wyżłobiły głębokie parowy o zboczach spadzistych, osiągających znaczną głębokość. Miejscami zbocza opadają łagodnie i tworzą siodła wykorzystywane jako tereny rolnicze, ale bardzo trudne do uprawy.

Wesoła zawsze należała do powiatu brzozowskiego, który obejmował Pogórze Dynowskie. Tereny te stanowią północną część historycznej Ziemi Sanockiej obejmującej górne dorzecze rzek Sanu i Wisłoka.

W świetle dotychczasowych badań archeologicznych pierwsze ślady pobytu człowieka na tych terenach sięgają młodszej epoki kamiennej tj. 3.500 - 1.200 p.n.e. Z epoki brązu (1.800 - 700 p.n.e.) znaleziono cmentarzyska ciałopalne, prasłowiańskiej kultury łużyckiej we wsi Chodorówka odległej około 10 kilometrów na północ od Dynowa (koło Bachórza). Przypuszcza się, że w tym okresie przystąpiono do budowy grodów obronnych. Świadczy o tym grodzisko w Bachórzu.

W okolicy Dynowa znaleziono monety rzymskie, co może świadczyć o tym, że pierwsze wieki nowej ery to okres wpływów kultury prowincjonalno-rzymskiej Największe zagęszczenie grodzisk będących strażnicami obronnymi mających też znaczenie gospodarcze występowało wzdłuż Sanu. W zamierzchłych czasach ukształtował się tędy szlak handlowy prowadzący ku przełęczom karpackim na południu (głównie Przełęcz Dukielska, Przełęcz Zborowska). Głównym artykułem handlowym była wówczas sól czerpana ze słonych źródeł zalegających nad górnym Sanem i nad Wiarem (okolice dzisiejszego Drohobycza i Sanoka). W czasach historycznych szlak ten przyjął nazwę węgierskiego, który w okolicach dzisiejszej Kańczugi, Przeworska, Jarosławia, łączył się ze szlakiem ruskim (z Mołdawii i Wołoszczyzny przez Lwów w kierunku Krakowa).

Na terenach tych rozwijało się osadnictwo. Zabudowania mieszkalne stanowiły chaty półziemiankowe.

Ludność zajmowała się rolnictwem.

Od VII wieku rozpoczyna się osadnictwo słowiańskie.

Za czasów księcia polskiego Mieszka I granica Rusi sięgała nieco na zachód od Sanu tak, że tereny i okolice Wesołej w 981 roku zajęte przez Włodzimierza Kijowskiego, należały potem długo do Rusi. Bolesław Chrobry odebrał Rusinom te tereny, ale już w roku 1031 przeszły one znowu pod panowanie ruskie, a około roku 1086 stały się częścią powstałego wówczas księstwa przemyskiego. Od tego czasu, z małymi przerwami, aż do XIV wieku pozostały pod panowaniem ruskim. W okresie X- XII w. tereny te jako przygraniczne narażone były na ciągłe napady Rusinów, Węgrów, Połowców a od XIII wieku przez Tatarów.

Król Kazimierz Wielki w roku 1340 przesunął granicę państwa polskiego daleko na wschód. Od tego czasu zaczęło się masowe osadnictwo ludności polskiej na Pogórzu. Pojawiły się również elementy niemieckie pochodzące z terenu Łużyc i Śląska, widoczne też są wpływy wołoskie i greckie. Na Pogórzu Dynowskim w wyniku osadnictwa powstały wsie.

Przez teren Pogórza przebiegały wówczas szlaki komunikacyjne i handlowe ze Lwowa na Węgry przez Przemyśl - Dynów - Brzozów - Rymanów i druga droga przez Domaradz - Krosno - Duklę. Na szlakach tych panował ożywiony ruch; krążyły po nich liczne tabory kupieckie. Ożywienie handlowe miało wpływ na zasiedlanie terenów położonych wzdłuż tych szlaków.

Wśród powstałych najstarszych osad na tym terenie wymienić należy Dynów. Domaradz, Golcową. Domaradz pojawił się w dokumentach po raz pierwszy w roku 1423 już jako miasto, zatem jego metryka powstania, wpierw jako wsi, sięga daleko w przeszłość, zapewne jeszcze w czasy ruskie. Wieś Domaradz została założona w XIV wieku, a w roku 1384 królowa węgierska Maria nadała tę wieś biskupstwu łacińskiemu w Przemyślu. Natomiast 18 kwietnia 1425 roku wydany został przywilej lokacyjny na założenie wsi Nowy Domaradz, z której w przyszłości rozwinęła się Golcowa.

W tych czasach powstało też szereg okolicznych wsi, a wśród nich Wesoła i Barycz. Wesoła wymieniona została w dokumentach po raz pierwszy w roku 1462. W zapisie tym stwierdzono, że wieś powstała „przed niedawnym czasem”, a zatem gdzieś na początku XV wieku, na prawie niemieckim lokowana, co potwierdza dokument z roku 1488. Z roku natomiast 1652 posiadamy pierwszą wiadomość o niemieckiej osadzie Magierów, przysiółku Wesołej. W centrum Wesołej ufundowano w roku 1462 przez Małgorzatę z Kmitów Mościcową kościół drewniany.

Barycz natomiast tak mocno związana z Wesołą wymieniona została w dokumencie fundacji kościoła w Wesołej (1462 r.) pod nazwą istniejącej już „Nowej Wsi”, używanej niebawem jako Barycz. W XV wieku mieszkała tam ludność polska.

Takim to sposobem powstały na szlaku domaradzkim Wesoła i Barycz. Wesoła graniczy z Baryczą drogą do Domaradza. Wesoła osadziła się po jej wschodniej stronie, Barycz - po zachodniej; obie wzdłuż rzeki Baryczki.



 
}

info dla autorów

Szanowny Autorze, zapraszamy do współpracy z magazynem pinezka.pl. 
> Tutaj znajdziesz informację < dotyczącą warunków publikacji tekstów oraz współpracy z nami. 

Info i kontakt


 

Kontakt:  
{
logowanie dostępne tylko dla członków redakcji Pinezka.pl